De Turnhoutenaars kennen ze als de Begijnhofkerk, maar haar echte naam is de Heilig Kruiskerk. Dit gebouw van meer dan 350 jaar oud is een eyecatcher van het begijnhof. Het is nog steeds in gebruik voor erediensten, muziekoptredens en tentoonstellingen.
De geschiedenis van de Heilig Kruiskerk
In 1415 wordt het hoofdaltaar van de eerste begijnhofkerk ter hoogte van de Kruisberg ingewijd. In de jaren 1560 brengen een brand in het Turnhoutse begijnhof en de Beeldenstorm aanzienlijke schade toe aan het gebouw. Het begijnhof komt weer tot bloei in de eerste helft van de 17de eeuw waardoor de kleine kerk ontoereikend wordt voor het groeiende aantal begijnen. Sinds de opgravingen in 1978 is de omtrek van deze eerste kerk zichtbaar gemaakt door middel van arduinen boordstenen
In 1656 wordt het begijnhof eigenaar van een hoeve waarvan de opbrengsten moeten dienen tot “opbouwinghe ofte vergrootinghe vanden kercke vant zelve beggeynhof”. De eerste steenlegging voor de nieuwe kerk vindt plaatsop 25 juni 1662. Op de feestdag van Begga, de beschermheilige van de begijnen, in 1666 nemen 309 begijnen de kerk in gebruik Tijdens de Franse Revolutie, van 1797 tot 1814, wordt de Heilig Kruiskerk gebruikt door de Cultus van de Rede, het revolutionaire, antigodsdienstelijke alternatief voor het christendom.
De Begijnhofkerk huren
Het gebouw is nog steeds bestemd voor katholieke erediensten. Activiteiten mogen niet in strijd zijn met het christelijk religieus karakter en de cultuurhistorische eigenheid van het interieur van de kerk/kapel en haar omgeving.
Het interieur van de Begijnhofkerk
De Heilig Kruiskerk heeft een indrukwekkend interieur. De middenbeuk is voorzien van kruisribgewelven en stevige pilaren met beelden van heiligen op consoles. In de zijbeuken vallen de houten lambrisering en de vloer van zwart-wit marmer met grafzerken op.
De kerk bevat nog steeds vele authentieke elementen. Het witstenen hoofdaltaar in neo-Lodewijk XVI-stijl bijvoorbeeld. Het dienstaltaar is opgebouwd uit twee 17de-eeuwse altaarblokken en is afkomstig van het voormalige gasthuis in de Gasthuisstraat. De zijaltaren zijn barokke portiekaltaren, toegewijd aan Sint-Anna, en aan Onze-Lieve-Vrouw. Beide altaarstukken zijn afkomstig van de Vlaamse School, 1679-1680.
Verder vind je hier veel kunst uit de 17de, 18de en 19de eeuw. Er hangen schilderijen en er staan talloze beelden van heiligen, sommige in hout, andere in steen. Ook tref je er waardevolle reliekhouders en prachtige glas-in-loodramen Bijzonder mooi is het houten erfgoed, zoals een communiebank, biechtstoelen, een preekstoel en banken voor de begijnen.